परवा मी, काही कामाने स्मशानभूमीत गेलो होतो. तसं पाहायला गेलं तर, कामानिमित्त मला आठवड्यातून एकदा तरी त्या ठिकाणी जावच लागतं. नाही म्हणता.. त्या भयाण वातावरणाची, रडारडीची आता मला सवय झाली आहे. पण काहीवेळा, अगदी काळीज पिळवटून टाकणाऱ्या घटना समोर घडत असतात. त्यावेळी मात्र, माझा सुद्धा अगदी नाईलाज होतो.
परवा.. असंच काहीतरी घडलं..

माझ्या गाडीवर कामाला असणारा सदर सेवक येत आहे. म्हणून, माझ्या गाडीत बसून मी त्याची वाट पाहत होतो. विद्युत दाहिनी समोर, एका प्रेताचे शेवटचे काही क्रियाकर्म चालू होते..
सहज म्हणून माझं लक्ष गेलं. पांढऱ्या कापडात गुंडाळलेलं ते कलेवर, फारच कृश दिसत होतं. आणि, विशेष बाब म्हणजे त्याच्या सोबत फक्त चारच जन होते. त्यात, सुद्धा दोन महिला आणि दोन पुरुष. हे चार खांदेकरी आहेत म्हणावे, तर.. त्याला शववाहीकेमधून आणलं होतं..!
जाऊदेत म्हणून.. मी विषय सोडला, आणि पुन्हा एकदा मी पेपर वाचण्यात मग्न झालो.

तोच, आजूबाजूला मला कसली तरी हालचाल जाणवली. पाहतो तर, त्याच प्रेताबरोबर आलेली. अंदाजे.. एक चाळीशीतील महिला, पालिकेने स्मशानभूमीत सुशोभीकरण करण्यासाठी लावलेल्या झाडांची काही फुलं तोडत होती. त्यामुळे, मी सुद्धा त्या महिलेला मुद्दाम हटकलं, आणि तिला म्हणालो..

"काय करताय हो तुम्ही..?
"काही नाही, थोडी फुलं घेतेय..!
"कशाला..?
"शेवटचा विधी चालू आहे. प्रेतावर, दोन फुलं वाहावी म्हणतेय..!
"शेवटचा विधी आहे ना.. मग थोडं दूर चौकात जावा. आणि, एखादा हारच घेऊन या ना..!
"नको हो, फार वेळ होईल..!
शेवटी वैतागून मी त्या महिलेला म्हणालो,
"कोण होते ते तुमचे..?

"माझा " नवरा " होता...! '

बापरे... त्या महिलेच्या ह्या वाक्यासरशी माझ्या अंगावर सरकन काटा आला. पुढील काही एक विचारायची माझ्यात हिंमत राहिली नाही. त्या महिलेकडे दुर्लक्ष करत. मी गपगुमान, माझं तोंड पुन्हा पेपरमध्ये घातलं. आणि, ती महिला त्या प्रेताच्या दिशेने निघून गेली.

मी विचारात पडलो होतो. उभ्या आयुष्यात काय कमवलं राव ह्या माणसाने..? अंत्यसंस्कार करतेवेळी, ह्याला फुलांचा एखादा हार सुद्धा नशिबी न यावा.
पाच एक मिनिटात, विद्युत दाहीनीमध्ये त्याचे अंत्यसंस्कार उरकले गेले. मी, पेपरच वाचत होतो. आणि, माझी समाधी त्या मगासच्या महिलेच्या आवाजाने भंग पावली..

हार आणला असता हो मी..!
पण.. दहा वर्षांपूर्वी, यांनी एका किरकोळ कारणावरून मला कायमचं सोडून दिलं होतं. जिच्याबरोबर हे राहत होते, ती तर आज आलीच नाही. कोठून तरी मला समजलं. आले..
काय करणार..

" सात फेरे घेतले होते मी यांच्या सोबत. शेवटी, कुंकवाचा धनी होता ना माझ्या..! "

त्या महिलेचा प्रत्येक शब्द, विखारी बाणासारखा मला टोचत होता. आणि मी, त्या शब्दांच्या असह्य यातना सहन करत होतो. तिच्या मागील आयुष्यात, ती कशीही आणि कोणाबरोबर का राहत असेना..
परंतु..तिने दाखवलेल्या, त्या मोठेपणाला मी मनोमन सलाम करत होतो..

हे फक्त, एक भारतीय नारीच करू शकते..!