फेसबुकने.. आजवर मला खूप काही दिलं..
माझी स्वतःची अशी, कुठे ओळख ना पाळख. लेखन क्षेत्रात मी अगदी नवखा आणि तिर्हाईत माणूस. आणि..माझ्यासारख्या, साध्या ड्रायव्हर लेखक माणसाला बाजारात कोण विचारतंय हो..!
माझं लेखन, अगदी लाजवाब असतं. हे सर्वश्रुत आहे. पण.. हे लेखन क्षेत्र आणि सगळं जग एक मायाजाल आहे. इथे, जिथे पहावं तिथे वशिला आणि राजकारण लपलेलं आहे.

पण.. माझ्या बाबतीत तसं काहीच घडत नाही. हे सगळं मी फक्त उघड्या डोळ्यांनी पहात असतो. जीवन आहे, अशा घडामोडी होतच राहणार. 
पण.. ते काहीका असेना, हि.. माझ्यासाठी एक फारमोठी जमेची बाजू म्हणावी लागेल.

सकाळ वृतपत्र समूहात, माझा एखादा तरी लेख छापून यावा. अशी माझी, बऱ्याच वर्षापासूनची फार मोठी मनशा होती. पण हे सगळं नेमकं साधायचं कसं,आणि सांगायचं तरी कोणाला..?
कारण, कोणाकडे याचना करत हात पसरणं मला जमत नाही. आणि, माझी म्हणावी अशी कोणत्याही माध्यमात ओळख सुद्धा नाही. पण म्हणतात ना, इच्छा तिथे मार्ग. या उक्तीप्रमाणे, माझ्या लेखनाचे वाचक आणि चाहते असणारे. सकाळ वृत्तपत्र समूहात सिनियर सब एडिटर म्हणून काम करत असणारे.
माझे प्रिय मित्र. श्री. मंदार भाऊंनी, मला मेसेज करून, माझा फेसबुकवर गाजलेला एक लेख स्वतः मागवून घेतला. आणि, त्याला या माध्यमाद्वारे जगभर प्रसिद्धी दिली.
हेच प्रेम असतं हो, बाकी सगळं काही झूट आहे.

आजच्या " सकाळ " वर्तमानपत्रात.. सप्तरंग पुरवणीत, नेट भेट मध्ये.
पहिल्यांदाच..माझा फोटो, आणि माझ्या नावासहित आलेला माझा लेख.

या वाईन शॉप वाल्यांची, हायकोर्टाने चांगलीच खोड मोडली बघा.
सुरवातीला यांचे फार नखरे असायचे,
सुट्टे पैसेच द्या, नाहीतर उरलेल्या पाच दहा रुपयात, रुपाया दोन रुपयाची फालतू चणे फुटाण्याची पुडी जबरदस्तीने हातावर टेकवायचे. नाहीतर, दारू द्यायला सरळ नकार द्यायचे. पूर्वी, भलताच माज होता यांना.

आज असाच.. एक दुक्खी वाईनशॉप चा मालक मला भेटला. सहज म्हणून मी त्याला विचारलं, 
कधी सुरु होतंय..? का कायमचा रामराम ठोकलाय..!
तर, अगदी अजीजीने मला तो म्हणाला.. नाही, नाही होईल येवढ्यात सुरु.

मग मी त्याला म्हणालो.. हि सगळी तुमच्या पापाची फळं आहेत बरं का. देशी वाल्याला ताटकळत ठेवून, इंग्लिश वाल्याला पहिलं प्राधान्य द्यायचे.
का..? तो देशीवाला तुमच्याकडून फुकट दारू घ्यायचा का.? काहीच कारण नसताना, तुम्ही त्याला नको तसं अपमानास्पद बोलायचे.
नको तसल्या फालतू चण्या फुटाण्याच्या पुड्या, लोकांच्या हातावर बळजबरीने टेकवायचे. का तर, तुमचं दुकान हायवेवर आहे म्हणून..! आता कसं वाटतंय तुम्हाला..? त्यावर, तो मित्र अगदी खुल्या मनाने मला म्हणाला..

नाही राव.. इथून पुढे तसले प्रकार आमच्या हातून घडणार नाहीत. फार मोठी अद्दल घडलीय आता. फक्त, आमची दुकानं तेवढी लवकर सुरु झाली पाहिजेत..!
फारच अवघड परिस्थिती झाली आहे..!
हे सगळं तो अगदी काकुळतीला येऊन बोलत होता. त्यामुळे मी सुद्धा, त्याची मनधरणी करत त्याला म्हणालो,
होईल.. सगळं काही ठीक होईल. अजून थोडा वेळ कळ काढा.
त्यावेळी.. खुश होऊन, त्याने माझ्या हातात दिलेला हात इतका घट्ट आवळून धरला होता. कि त्यावरून, मला त्याच्या परिस्थितीचा थोडक्यात अंदाज आला. शेवटी, यांना सुद्धा देणी घेणी असतातच कि. व्यवहार मोठे, खर्च मोठे, देणं घेणं मोठं. हे सगळं ओघाने आलंच. पण, एक गोष्ट त्यावेळी माझ्या ध्यानात आली.

सगळं बंद पडल्यावर..
शिलकी सुद्धा,जास्त दिवस कामाला येत नाही. आणि, हे तत्व सर्वांना लागू आहे बरं का.

शम्मी कपूर आणि वैजयंती माला या मदहोश जोडगोळीला घेऊन, निर्माते..एफ.सी. मेहेरा आणि लेख टंडन भारत वर्षातील एक अद्भुत सिनेमा आपल्या भेटीला घेऊन आले होते.
त्या सिनेमाचं नाव होतं..

" प्रिन्स "

सत्तरीतल्या दशकामध्ये.. शम्मी कपूर आणि वैजयंतीमाला सारख्या दोन दिग्गज अभिनेत्यांना घेऊन सिनेमा करणं म्हणजे सोनेपे सुहागा होतं. सत्तरीच्या दशकात, या सिनेमाने तब्बल चार कोटीचा व्यवसाय केला होता. त्यावेळचे चार कोटी म्हणजे आजचे किती झाले हो..?
खरोखर हा विचार करायला लावणारा प्रश्न होता. पण त्याकाळचे दिग्दर्शक लोकं खर्च करताना कोणतीच कंजुषी करत नसायचे. सगळं काही अगदी दिल खोलके करायचे. या सिनेमाचं काही चित्रीकरण विदेशात सुद्धा झालं आहे. बघा ना किती अजब गोष्ट आहे, हिंदी आणि मराठी भाषेमध्ये अगदी तसूभर सुद्धा अंतर नाही. पण मराठी सिनेमाचं चित्रीकरण, किमान त्या काळात तरी विदेशात झालेलं माझ्या आठवणीत नाही. आणि चुकून झालं असेल तर जाणकारांनी तशी माहिती पुरवावी.

तर विषय असा होता.. शंकर जयकिशन यांचं मदमस्त संगीत असणाऱ्या या चित्रपटातील सर्व गीतं हसरत जयपुरी आणि फारूक कासीर यांनी शब्दबद्ध केली होती.
तर.. या सिनेमातील एका मदमस्त दृश्यामध्ये एक सुंदरसं मधभरं गीत त्यांना अपेक्षित होतं.
पण काही केल्या, त्या गीताची म्हणावी अशी रचनाच होत नव्हती. या सिनेमाचं काही चित्रीकरण विदेशात सुद्धा होणार होतं. आता इतका सगळा लवाजमा घेऊन आपण विदेशात जाणारच आहोत. तर त्या दिग्दर्शकांनी हसरत जयपुरी यांना त्यांच्या सोबत विदेशात येण्याची गळ घातली. थोडासा विरंगुळा आणि विदेशवारी सुद्धा घडेल, असं ठरवून हसरत मिया विदेशात जायच्या तयारीला लागले.

प्रत्यक्षात विदेशात गेल्यावर.. त्यांना त्या विशेष गीताबद्धल काहीतरी सुचावं. या उद्देशाने त्यांना तिथे नेण्यात आलं होतं. आणि एकेदिवशी दिग्दर्शक महाशय हसरत जयपुरी यांना म्हणाले..
चला..आपण जरा डान्स बारमध्ये फेरफटका मारून येऊयात. हसरत भाई यांनी उभ्या जीवनात कधी दारूला शिवलं असं नव्हतं. त्यामुळे त्यांनी या गोष्टीला स्पष्ट नकार दिला. त्यावेळी त्यांची मनधरणी करत ते त्यांना म्हणाले.. मादिरालयात गेल्यावर मद्य प्राशन केलंच पाहिजे असा काही नियम नाहीये. तुम्ही त्याठिकाणी असणाऱ्या ईतर गोष्टी पाहून स्वतःचा जीव रमवा. झालं.. शेवटी नाय होय करत कसंबसं हसरत मिया या गोष्टीसाठी तयार झाले..!

मला तर अगदी आत्ता आत्ता, डान्सबार हा काय प्रकार आहे ते समजलं. म्हणजे बघा, ते गोरे लोकं आपल्या किती पुढे असतील..!

संध्याकाळची वेळ.. रात्र रंगात आली होती. सगळीकडे दारूचा महापूर वाहत होता. प्रत्येक बाशिंदा दर्दी आणि दिवाना झाला होता. आणि त्या मोहक वातवरणात, संगीताच्या तालावर मुरडत, एक मादक नौ यौवना त्या डायसवर आली. चंदेरी रंगाच्या ब्रा आणि पँटीवर आलेली ती अर्धनग्न मादक मंजुळा दिसायला सुद्धा खूपच सुंदर होती. तिच्या चंदेरी रंगाच्या ब्रा आणि पँटीवर असणाते चमकदार छोटे छोटे तेजस्वी हिरे त्या अंधाऱ्या रात्रीच्या झगमगाटात आणखीन उठून दिसत होते. आणि बघता बघता संगीताच्या तालावर त्या कॅब्रे डान्सरचा कमनीय देह नाशिले ठुमके घेऊ लागला.
आणि तितक्यात..आकाशात वीज तळपावी तशी हसरत मियाची लेखणी एकाएकी तळपली. आणि त्या मद्यधुंद, मदमस्त वातवरणात एका मद्यपान न करणाऱ्या गीतकाराच्या हातून एक लाजवाब गीत साकारलं गेलं.

बदन पें सितारे लपेटे हुये,
ओह जाने तमन्ना किधर जा रही हो.
जरा पास आओ तो चैन आ जाये..!

तर अशा पद्धतीने, या मदमस्त गीताची निर्मिती एका डान्स बार मध्ये झाली होती.आणि सत्तरीच्या दशकात या गीताने त्यावेळच्या तमाम तरुणाईवर एक प्रकारची मोहिनी घातली होती. आणि आजही हे गीत खूप लोकप्रिय आहे.

कीर्तन.. या विषयाची जवळपास सर्वांनाच माहिती असावी..

गेल्या सोमवारी, श्री संत शिरोमणी व संत परिवाराचे परीक्षक " श्री संत गोरा कुंभार " यांची ७०० वी पुण्यतिथी होती. त्यानिमित्ताने, पुण्यातील एका विठ्ठल मंदिरात एक धार्मिक कार्यक्रम आम्ही आयोजित केला होता. त्याच बरोबर त्याचदिवशी सायंकाळी आठ वाजता डोंबिवली स्थित एक महिला कीर्तनकार ह.भ.प. म्हात्रे ताई यांच्या कीर्तनाचा सुश्राव्य कार्यक्रम सुद्धा ठेवला होता. माझ्या अपेक्षेपेक्षा सुद्धा जास्ती लोकं तिथे कीर्तन ऐकण्यासाठी जमा झाले होते.

म्हात्रे ताई, खरोखर लाजवाब कीर्तनकार होत्या. ठरल्याप्रमाणे त्यांनी सुद्धा त्यांच्या क्षेत्रातील नामवंत कीर्तनकारांना एकदा हाताखालून घेतलं. त्यात दोन दिग्गज कीर्तनकार लोकांची नावं होती. एक होते बाबा महाराज सातारकर आणि दुसरे होते, निवृत्ती महाराज इंदुरीकर. या दोघांनी.. कीर्तन या विषयीचा अगदी बाजार करून ठेवला आहे. असं त्या ताईचं म्हणनं होतं. आणि त्यात बऱ्यापैकी तथ्य सुधा आहे. एक लाख रुपयाच्या खाली हि लोकं कीर्तन करत नाही. उंची गाड्यात फिरतात, उंची बंगल्यात राहतात. तिथे ते काय करत असतील ते पाहायला कोणी गेलं नाही. पण जगाला शहाणपण शिकवायला हि मंडळी अगदी अव्वलस्थानी असतात. ज्ञानेश्वरी आणि गाथा फक्त पन्नास रुपयात विकत मिळतात. पण त्यावर गाढा अभ्यास करून लोकं लाखो रुपये कमवतात. हि वस्तुस्थिती आहे. शेवटी काय आहे, हा ज्याच्या अकलेच्या वापराचा भाग आहे.

असो..शेवटी काय आहे, ज्या ठिकाणी पैशाचा विषय आला. त्याठिकाणी धंदा हा आपोआप येतोच. या ह.भ.प.ताई सुद्धा आमच्याकडे काही मोफत प्रवचन द्यायला आल्या नव्हत्या. पण त्यांची बिदागी त्यामानाने बरीच कमी होती. आजवर, मांडवात बसून कीर्तन ऐकण्याची माझी हि पहिलीच वेळ होती. कीर्तन म्हंटल कि त्यात धार्मिक विषयापासून राजकारण, विनोद ते समाजकारण सगळं काही ओघाने येतंच. तर त्या कीर्तनात, " झाकली मुठ सव्वा लाखाची " या विषयची मला मस्त उकल मिळाली..

तर, ती बोधकथा अशी होती.

एकदा राजाच्या घरी, धार्मिक कार्य करण्यासाठी एक भटजी जातात. धार्मिक कार्य पार पडल्यावर दक्षिणा म्हणून राजा त्यांना काही रुपये देऊ करतात. ती दक्षिणा, आपल्या मुठीत घेऊन तो ब्राम्हण राजदरबारातून बाहेर पडतो.
गावातील सर्व लोकांना माहित असतं, कि राजाच्या घरी आज काहीतरी पूजा अर्चना आहे. आणि, ते भटजी जसे मुख्य गावात येतात. तशी त्यांच्यापाशी लोकांची एकच झुंबड उडते. आणि एक कुतूहल म्हणून सगळी लोकं त्यांना विचारणा करतात.

राजाने, दक्षिणा म्हणून तुम्हाला काय दिलं आहे..?

भटजी महाचतुर असतात, ते म्हणतात.. मी तुम्हाला ते असं सांगणार नाही. तुम्हीच ते ओळखा. आणि या ओळखा ओळखीच्या खेळाचं कधी एकदा पैजेत रुपांतर होतं.
हे कोणालाच समजत नाही.
एक व्यक्ती म्हणतो.. तुमच्या मुठीत झाकलेली जी काही वस्तू असेल. ती मी दहा हजार रुपयात विकत घ्यायला तयार आहे. तर दुसरा व्यक्ती, लगेच वीस हजाराची बोली लावतो. तिसरा, चौथा, पाचवा, सहावा..असं करता करता ती बोली वाढतच जाते.
आणि बघता बघता हि बोली अगदी एक लाखावर येऊन पोहोचते. आता बाकी सर्व लोकांची उत्सुकता शिगेला पोहोचते. कि त्या झाकल्या मुठीत नेमकं काय असेल..?

बाहेर चालू असलेला प्रकार पाहून, खुद्द प्रधानजी सुद्धा त्या गर्दीत सामील होतात. आणि घडला प्रकार पाहून अचंबित होतात. आणि हि हकीकत महाराजांना कळवतात. शेवटी महाराज सुद्धा चिंताग्रस्त होतात. आणि त्याठिकाणी येऊन, ब्राम्हणाला स्वतःच दिलेल्या दक्षिणेची सव्वा लाखाची बोली लावतात. आणि, त्या ब्राम्हणाच्या हातातील ती दक्षिणा गुपचूप आपल्या मुठीत घेऊन निघून जातात.
शेवटी लोकांना सुद्धा वाटतं. कि राजाने ब्राम्हणाला चुकून नक्कीच काहीतरी मौल्यवान भेट वस्तू दिली असणार आहे. त्यामुळेच तर धावत पळत येऊन त्यांनी हि बोली लावली असावी.

तर विषय असा असतो.. राजाने भटजीला फक्त " सव्वा रुपया " दक्षिणा दिलेली असते. झाकली मुठ उघडली, तर राजाच्या नावाने लोकांनी छी थू केली असती. आपला राजा येवढा कंजूस कसा..?
त्यामुळे रयतेसामोर आपली आब जाऊ नये. म्हणून राजाला हि बोली लावणं भाग पडलेलं असतं. शेवटी काय आहे, नदीचं मूळ आणि साधुचं कुळ कधी शोधू नये.
या उक्तीप्रमाणेच, झाकली मुठ कधी उघडून पाहू नये. आणि कोणाला दाखवू हि नये.

कारण.. झाकली मुठ हि, नेहमी " सव्वा लाखाचीच " असते..!

माझ्या हालाखीच्या आणि मजबूरीच्या काळात. उदरनिर्वाह करण्यासाठी, आणि पापी पोटाचे खळगे भरण्यासाठी आणि पैसे कमवण्यासाठी. मी, हवी ती कामं केली आहेत.
त्याकाळी.. मी, स्क्रीन प्रिंटींगचा व्यवसाय सुद्धा केला आहे. लग्न पत्रिका, व्हीजिंग कार्ड, पावती पुस्तक छापायचं, आणि जे मिळेल ते काम मी त्याकाळी केलं आहे.

असच एकदा.. इलेक्शन पिरीयड असताना. माझ्याकडे, एका व्यक्तीचे राजकीय बॅनर छापण्यासाठी आले होते. मी त्यांना हव्या त्या आकारात आणि त्यांना हवे तसे कापडी बॅनर छापून दिले. त्यांचं ओळखपत्र म्हणून त्यांनी मला त्यांचं एक व्हिजिटिंग कार्ड दिलं.

त्या कार्डवर लिहिलं होतं.. " पोपलॅब इंडस्ट्रीज. "

हे पोपलॅब इंडस्ट्रीज नाव वाचून मला वाटलं, हि कोण्यातरी विदेशी व्यक्तीची कंपनी असावी.
कारण हे नाव जरा मला विदेशीच वाटत होतं. त्यामुळे, माझ्या पार्टनरशिप मध्ये असणाऱ्या माझ्या मित्राला ( मेहुण्याला ) याबाबत मी विचारणा केली. तर माझा मेहुणा मला म्हणाला..
ते विदेशी व्यक्ती वगैरे नाहीयेत. त्या व्यक्तीचं नाव,

" पोपट लबडे " असं आहे.

आणि.. त्यांनी आपल्या नावाचा शोर्टफॉर्म करत या नवीन नावाची मस्त उकल केली आहे.

आणि तेवढ्यात अचानक.. माझं त्या कापडी बॅनरकडे लक्ष गेलं. त्यावर सुद्धा लिहिलं होतं.

" श्री. पोपट लबडे यांना प्रचंड बहुमताने विजयी करा..! "

तुम्ही काहीही म्हणा, पण त्या व्यक्तीची हि शॉर्टकट नाव टाकण्याची कल्पना मला भयाण आवडली होती.

दिसायला सुंदर असणारी मुलं..
त्यांच्या सौंदर्याचा पुरेपूर लाभ उठवत, जिथे जाईल तिथे आपल्या देखणेपणाचा प्रभाव टाकत. मुली पटवण्यात तरबेज झालेली असतात. आणि त्यात ते बरेचदा सक्सेस सुद्धा होत असतात.

सुंदर मुलगा दिसला.. कि मुली त्याला पाहणार नाही, असं कधी होतच नाही. शेवटी, त्यांना सुद्धा सौंदर्याची पारख असतेच कि.

आणि कसं आहे, काही मुलं दिसायला अगदी सुमार असताना सुद्धा ते अतोनात सुंदर मुलीवर बिनधास्त लाईन मारत असतात. काहीवेळा त्यांच्या पदरी निराशा येते. तर काहीवेळा त्यांच्यावर सुद्धा दैवी कृपा होत असते. असं माझ्या पाहण्यात आलं आहे. शेवटी काय आहे, दगड मारून बघायला पैसे पडत नाहीत.

" बनी तो बनी, नाहीतर आहेच की आपल्या चौकातली मनी..! "

असा काहीसा त्या मुलांचा स्वभाव असतो..

पण याविरुद्ध.. सौंदर्याची लाजवाब देणगी लाभलेल्या मुली सुद्धा, या सुंदर मुलांसारखाच स्वभाव ठेवत असतील का..? किंवा एखाद्या सुमार दिसणाऱ्या मुलावर आपला जीव कुर्बान करत असतील का..?

माझ्या एका मित्राने,
मध्यंतरी व्हाट्स एपवर मला दोन झक्कास फोटो पाठवले होते.

दोन तरुण मुला मुलीचे लग्न करताना, गळ्यात हार घालत असतानाचे ते फोटो होते. असे फोटो पाहिले, कि मला माझं लग्नं आठवत असतं.
परंतु..हा फोटो नेमका कोणत्या नवविवाहित दाम्पत्याचा आहे..? त्याची मला काही करता लिंक लागेना. मला वाटलं, बहुतेक त्या मित्राच्या कोण्यातरी नातेवाईकांचे असतील. शेवटी, मला काही राहवलं नाही, आणि..ज्या मित्राने मला हे फोटो पाठवले होते. त्या मित्रालाच मी हा प्रश्न विचारला.
तर..त्याने मला सांगितलं,
अरे त्या फोटोसोबत मी तुला एक व्हिडिओ सुद्धा पाठवला होता. तो तू पाहिला नाहींस का..?
 मला तर, त्या फोटोसोबत कोणताच व्हिडिओ आला नव्हता. हे मी.. त्या मित्राला सांगितलं.
 तर अगदी तत्पतेने त्याने लगेच मला तो व्हिडीओ दाखवला.

मी सुद्धा, एक आवड म्हणून तो व्हिडियो पाहायला गेलो, आणि पाहतो तर काय..

त्यामध्ये, रक्तबंबाळ झालेली एक मुलगी व्हिडिओ मध्ये मरणासन्न अवस्थेत काहीतरी जबानी देत होती. तिच्या तोंडावर, मानेवर धारधार शस्त्राने वार केलेले स्पष्ट दिसत होते.
अणि, ते भयानक दृश्य कोणीतरी शूट करत होतं.
मला काही ते दृश्य पहावलं नाही. त्यामुळे, तो संपूर्ण व्हिडिओ मी काही पाहिला नाही. किंवा, ते दृश्य पाहण्याचं माझं काही धाडस झालं नाही.
थोड्या वेळाने मला समजलं, कि..माझ्याकडे आलेले दोन फोटो, याच सुंदर मुलीचे होते.

तर, त्या मित्राने मला सांगितलं, कि..
या दोघांनी, घरच्या विरोधाला न जुमानता आंतरजातीय विवाह केला होता. त्यामुळे रागे भरून, तिच्या वडिलांनी तिच्या लग्नाच्या अवघ्या अकराव्या दिवशीच पाळत ठेऊन. धारधार शस्त्राने वार करून तिला जीवे मारलं होतं.

बापरे.. ती बातमी ऐकून माझं काळीज अगदी चर्रर्र झालं.

एक जन्मदाता बाप, असं कृत्य करूच कसा शकतो..?
लहानपणापासून आपल्या अंगाखांद्यावर खेळवलेल्या आपल्या पोटच्या गोळ्याला. इतक्या निर्दयीपणे तो कसा काय मारू शकतो..? इतका पराकोटीचा राग कशाला असावा..? आपण जन्म घेताना, सोबत कोणती जात घेऊन आलेलो असतो..? आणि सर्वात महत्वाचं म्हणजे,
मुलांना जन्म दिला म्हणजे आपण त्यांचे मालक झालेलो असतो का..?
एखादा मालक सुद्धा इतका निर्दयी वागला नसता. तर मग, एका बापाने असलं नीच कृत्य का आणि कशासाठी करावं..?

माझ्यामते..हा निव्वळ नालायकपणा आहे..!

त्या दोघांना पटलं होतं, त्यांच्या मनाच्या गाठी जुळल्या होत्या. म्हणून, त्यांनी प्रेमाच्या आणाभाका घेत लग्नं केलं. त्या मुलीच्या बापाला ते आवडलं नव्हतं. तर त्याने तो विषय तिथेच सोडून द्यायला हवा होता. त्याच्या मनात एवढाच राग असेल, तर त्याची शिक्षा म्हणून तिच्याशी त्यांनी कायमचे संबंध तोडून टाकायचे होते. एवढा पराकोटीचा राग काय कामाचा आहे हो..!

आपला समाज काय फक्त चिथावणीखोर वक्तव्य करण्यात पटाईत असतो. शेवटी, जीवनाचे भोग आपल्याला भोगावे लागत असतात. शेवटी ती मुलगी हकनाक मेली, आणि तो बाप म्हणवणारा गडी आता जेलमध्ये सडत पडला असेल. हे सगळं काही आता घडून गेलं,
पण त्यांच्या घरच्यांना हे किती त्रासदायक काम झालं असेल. माणसाने थोडं डोकं शांत ठेऊन निर्णय घ्यायला शिकलं पाहिजे.

" अहो.. आज रात्री झोपल्यावर, सकाळचा सूर्य पाहणं आपल्या नशिबी असेल कि नाही. ते कोणीच सांगू शकत नाही. आपल्याला झोपेतच मृत्यू आल्यावर काय करता..? "

प्रत्येक व्यक्तीला, आपापलं वैयक्तीक व्यक्ती स्वातंत्र्य आहे.
सज्ञान झालेल्या मुलांना, आपण वेळीच शिकवण देऊन ठेवावी. नंतर सांगून त्याचा काहीएक उपयोग होत नाही.
आणि चुकून.. जर असं काही झालं तर,

" झालं गेलं गंगेला मिळालं "

असं म्हणून त्या विषयाला तिथेच सोडून द्यावं.
मनुष्य जन्म पुन्हा नाही हो.. जातीचा विषय फार नंतर येत असतो.
धान्यात ठेवा, प्रथम मनुष्य जन्म महत्वाचा असतो. आणि तो, असा हकनाक वाया घालवण्यात काहीच अर्थ नसतो..!