आखाड..

आखाडाला आमच्याकडे ( देवाला ? ) कोंबडा द्यायचा प्रघात आहे. 
जवळ-जवळ सगळीकडेच अशी पद्धत रूढ आहे. तसा, तो प्रघात आमच्याकडे सुद्धा चालू आहे. लहानपणापासून मी पाहत आलोय.... 
माझे वडील, बाजारातून एक गावरान.. हो, गावरानच हं ( देवाला.. इंग्लिश कोंबडा चालत नाही. असं, माझे वडील म्हणायचे. ) तो कोंबडा ते खरेदी करून आणायचे. आणि, त्याचा बळी देण्यापासून ते, त्याचे छोटे-छोटे भाग करेपर्यंत सगळी कामं ते स्वतःच करायचे. 

दोन वर्षांपूर्वी, माझ्या वडिलांना देवाज्ञा झाली. 
पण, तोच वारसा आम्ही पुढे चालवत आहोत. हि काय, फार मोठेपणाची बाब नाही. 
पण, आमचे वडील आम्हाला तसं सांगून गेलेत.. 

" बाबांनो, माझ्या माघारी बी ह्यात खंड पाडू नगासा." 

त्यामुळे, आम्ही ती पद्दत तशीच चालू ठेवली आहे. 
काही शाकाहारी मंडळी, किंवा प्राणीमित्र माझ्यावर डूख धरतील. अशा सर्वांची मी एक वेळ माफी मागतो. 

गेल्यावर्षीच्या आखाडात, तोच ( घरगुती ) कार्यक्रम आम्ही आयोजित केला होता. आम्ही सगळे भाऊ एकदिलाचे आहोत. त्यामुळे, प्रत्येक जन आपआपलं काम वाटून घेत असतो. 

हौसेने... गतवर्षी, मी कोंबडा विकत आणतो..!  असं, मोठ्या बंधूंना मी सांगितलं.

माझ्या पाहण्यात, तसा एक भरभक्कम कोंबडा आला होता. हा कोंबडा, एवढा  देखणा आणि 'खेळकर' होता. कि, त्यांच्या घरातील.. गोतावळ्यातील एका सुद्धा कोंबडीच्या डोक्यावर.. 
त्याने, एक केस ( पीस ) म्हणून ठेवला नव्हता. 
सगळ्या कोंबड्या, त्याने अक्षरशः 'टकल्या' करून सोडल्या होत्या. 
त्या बाईकडे, एकूण तीस चाळीस कोंबड्या होत्या. आणि, तेवढ्या कोंबड्यानमध्ये हा एकमेव 'हिरो' कोंबडा होता. 
अडीच किलोच्या आसपास त्याचं वजन असावं.
आणि.. आता, माझा त्याच्यावर जीव जडला होता. 
ती बाई, माझ्या ओळखीचीच होती. 
आखाडाच्या महिनाभर अगोदरच, मी तिला त्या कोंबड्या बद्धल विचारलं होतं. 
म्हणाली... साहेब, तुम्हालाच पाहिजे का ? 
मी, हो म्हणालो.. 
म्हणाली, घेऊन जावा. 
मी, कितीला आहे..?  असं विचारलं. 
म्हणाली, काय द्यायचे ते द्या. 
मी, तसं नको म्हणालो... तेंव्हा तिने, लाजत काजत मला.. " सहाशे रुपये द्या असं म्हणाली." 
मी लगेचच ठरलेली सगळी रक्कम, तिच्या हवाली केली. 
आणि, महिनाभर त्याला तुमच्याकडेच राहूद्या.. असं सांगून, मी तेथून निघून गेलो.

आखाड आला,
महिनाभराने, मी तो कोंबडा घ्यायला तिच्याकडे गेलो. 
तेंव्हा मला कळालं... कि, हल्लीच त्यांच्या कोंबड्यावर कोणता तरी रोग आला होता. 
त्यामुळे, त्यांच्या बऱ्याच कोंबड्या मेल्या होत्या. 
पण 'हा' ( कोंबडा ) त्यातून वाचला होता. आणि, निरोगी सुद्धा होता.

वाचतोय कसला, मी त्याला बळी देण्यासाठी घेऊन जायला आलो होतो. 
हा कोंबडा, फारच धष्टपुष्ट होता. त्याला, कारण हि तसच होतं. ती मालकीण, तिच्या सगळ्याच कोंबड्यांना मेथी, शेपू, पालक, कोतमिर, कोबी.. अशा विविध प्रकारच्या भाज्या चिरून खाऊ घालायची. त्यांना, काही म्हणून कमी पडू देत नव्हती. त्यामुळे, सगळ्या कोंबड्या आणि हा कोंबडा अगदी टूमटूमित होते.

त्या बाईच्या शेजारी राहणारी दुसरी एक बाई, गावी जाणार होती. त्यामुळे तिने, तिच्याकडे असणाऱ्या काही कोंबड्या ह्या बाईकडे सांभाळायला दिल्या होत्या. पण त्या बाईने, एक चूक केली होती. 
बहुतेक, तिने असं मुद्दामच केलं होतं. असं मला ती बाई म्हणाली.

तिच्या कोंबड्यांना काहीतरी आजार झाला होता. आणि, तो आजार ह्या कोंबड्यांना लागावा. आणि, तिझ्या सगळ्या कोंबड्या मराव्या. आणि, ऐन आखाढात हिचा सुद्धा व्यवसाय होऊ नये. 
हा त्यामागचा दुष्ट हेतू होता.
आणि त्या रोगामुळे, ह्या बाईच्या बऱ्याच कोंबड्या मेल्या सुद्धा होत्या.. 

मी.. 'तो' कोंबडा घ्यायला आलो आहे म्हणून... 
तिने, त्या कोंबड्याला... काही खाऊ घालण्यासाठी जवळ बोलावलं. तो हि, माणसाळलेला  होता. त्यामुळे, तो लगेच तिच्या जवळ आला. आणि शिताफीने, तिने त्याला पकडून माझ्या हवाली केलं.

मी त्याला, माझ्याकडे असणार्या पिशवीमध्ये कोंबला. आणि, घरचा रस्ता धरला. घरी गेल्यावर, त्याला काय हवंय नको ते घरच्यांना सांगितलं. एका दिवसाचा 'पाहुणा' होता. त्यामुळे, घरच्यांनी सुद्धा त्याची खूप बडदास्त ठेवली. पण, तो कोंबडा काही केल्या अन्नच शिवेना. बहुतेक, त्याला आपलं मरण दिसलं असावं. मला सुद्धा खूप वाईट वाटत होतं.
पण, करणार काय..? 

दुसरा दिवस उजाडला, आणि प्रत्यक्ष बळी देण्याच्या कार्यक्रमाला सुरवात झाली. सोबत, मी सुद्धा होतोच. आणि, एकदाचं काम उरकलं. 

जेवण तयार झालं... नियमाप्रमाणे, सुरवातीला सगळ्या महिला आणि लहान मुलांची जेवणं उरकली. आणि, आमच्या जेवणाची वेळ झाली.

पण मी, त्या कोंबड्याचं मास काही खाल्ल नाही.. त्याची उमदी छबी, माझ्या डोळ्यासमोर उमटत होती.
त्याचं राजबिंडेपण माझ्या नजरेसमोरून हालत नव्हतं.

काही जीव हे, फक्त.. बळी देण्याकारीतच निर्माण झालेले असतात.
ह्या गोष्टीचं, मला राहून-राहून दुःखच होत होतं....