मध्यंतरी, मी कोणाच्या पोस्टवर वाचलं. ते मला, आता नेमकं आठवत नाहीये. 

परंतु... विषय,

" फक्त एक रुपायाचा होता. " 

जो मोठमोठ्या मॉल मध्ये  " एकशे नव्व्याणव "  च्या रूपाने, एक 'रुपाया' राखून. आपल्याकडून अलगद आणि नकळत चोरला जातो.

बहुतेक, अमर घाटपांडे भाऊ यांचा तो विषय होता. 

तर, पोटापाण्या करिता आजवर मी बरेच व्यवसाय आणि नोकऱ्या केल्या आहेत. 

पूर्वी मी... त्यांना 'धंदा' किंवा 'काम' म्हणायचो. 

पण कालांतराने.. जसजसा मी व्यक्त होऊ लागलो. तसे, मला ते शब्दप्रयोग काही ठीकसे वाटले नाहीत.  त्यामुळे, मी लेखणीच्या पूर्वपदावर आलो...

तर, सुरवातीच्या काळामध्ये.. 

मी... भोसरी एमआयडीसी मध्ये, हेल्पर पासून ते थेट सुपरवायझर पर्यंतच्या बऱ्याच नोकऱ्या केल्या आहेत. त्यानंतरच्या काळामध्ये, केवळ पैसे जास्ती मिळत आहेत. म्हणून, इच्छा नसताना सुद्धा मी ड्रायव्हर हा पेशा पत्करला. खरं तर, त्यावेळी त्यात काहीएक स्थैर्य नव्हतं..

कारण, 

त्यावेळी... माझे, नुकतेच दोनाचे 'चार' हात झाले होते. आणि, घरदार सोडून एकटच बाहेर भटकायचं. मला काही पटत नव्हतं. म्हणून.. मी तेंव्हा, तात्पुरता त्या कामाला पूर्णविराम दिला..

तर.. १९९८ साली, 

मी, एक पानपट्टी चालवायला घेतली होती. त्या व्यवसायातलं, मला काहीएक माहित नव्हतं. पण, मी त्यात उडी मारली. आणि, सक्सेस सुद्धा झालो. पहिल्या दिवसापासुनच, माझ्या व्यवसायात मला बढती मिळू लागली. मस्त पैकी, चक्कर आणणारं एकशे वीस- तीनशे, विथ किमाम पान लावायचो. त्याकाळी, माझा रोजचा... सतरा, अठराशे रुपयांचा गल्ला होता. नाही म्हणता, बर्यापैकी मिळकत होती...

ह्या रकमेला तुम्ही कमी समजू नका बरं का.. त्यावेळी, हि लैच मोठी रक्कम होती.

तर, या मिळकतीत अजून कशी बरकत होईल...!  या विचारात, मी होतो..

आणि, मला एक सुंदर कल्पना सुचली....

पानपट्टी मध्ये येणारं गिर्हाईक... 

कोणी पान घ्यायचं, तर कोणी सिगारेट, तर कोणी गुठ्का, तर कोणी काय....

आतासारखीच, त्यावेळी सुद्धा मोठ्या प्रमाणात नाणे टंचाई होती. कि, ती मुद्दाम घडवून आणली जात होती. 

" ते मला, चांगल्या प्रकारे माहित आहे.. "

तर त्यावेळी, 

माझ्या गल्ल्या मध्ये. एकाच ड्रावर मध्ये दोन कप्पे बनवले गेले होते. खालील भागात, नोटा ठेवायच्या. आणि, वरील भागात. एका चपट्या लाकडी फळीवर, सहा मोट्ठे होल करून त्यात स्टीलचे पेले ठेवलेले असायचे. त्यामध्ये.. चाराने, आठाणे, रुपाया, दोन रुपये, पाच रुपये...

अशी नाणी, मी ठेवायचो...

काहीवेळा, गल्ल्यांमध्ये एकही नाणं शिल्लक नसायचं. अशावेळी, माझी फार पंचायत व्हायची. आता, समोरच्या व्यक्तीला उरलेले पैसे परत करायचे कसे..?

त्यावेळी... बोळवण म्हणून, मी चाराने शिल्लक राहिले असतील. तर, एखादी बडीशेप ची पुडी द्यायचो. आठाणे शिल्लक असतील, तर कॉफी बाईट नावाचं एखादं चॉकलेट द्यायचो.

 

माझ्या ह्या कृतीवर... गिर्हाईक काही एक न बोलता. जे मिळेल ते घ्यायचे. आणि, निमूटपणे निघून जायचे. कालांतराने, हि बाब माझ्या लक्षात आली.

" कि, कोणीच, काहीच बोलत नाहीये...! "

तेंव्हापासून, मी माझ्या गल्ल्या मध्ये.. हि, किरकोळ नानी ठेवायचीच बंद केली. 

चाराने, आठाणे, रुपाया आला. कि, लगेच त्यांना वेगळीकडे एका प्लास्टिकच्या पिशवीत ठेवून द्यायचो. आणि, गल्ल्याम्ध्ये.. 

" कृत्रिम नाणे 'टंचाई' निर्माण करायचो. "

तरी सुद्धा... काही 'खोडसाळ' गिर्हाईकं म्हणायचेच...

नको, नको... हे नको, पैसे द्या...!

अशा वेळी, मी त्यांना सरळ माझा गल्ला उघडा करून दाखवायचो.

आणि, सोज्वळपाने म्हणायचो...!

मला काय हौस आली आहे का, तुम्हाला बडीशेप आणि चॉकलेट द्यायला..?

सुट्या पैश्यांचे फार वांदे आहेत राव.. 

आता, रिकामा गल्ल्लाच पाहिल्यावर. समोरची व्यक्ती तरी काय म्हणणार आहे हो..!

तुम्हाला खोटं सांगत नाहीये...

त्याकाळी, महिन्याकाठी... चाराने, आठाणे, रुपाया, आणि पाच रुपये. अशी बाजूला टाकलेली चिल्लर नाणी जमा करून. मी, महिन्याला जवळ-जवळ पाच ते सहा हजार रुपये बाजूला टाकायचो...

बाकी... रोजचा नफा वेगळाच...

पैसे कमवायला... खरच अक्कल लागते हो. आज जर, मी त्या पानपट्टीवर असतो. तर खूप श्रीमंत माणूस झालो असतो. पण, नेमकी त्याच वेळी मला पुणे महापालिकेची नोकरी मिळाली. 

आणि, मी व्यवसाय करत असलेली ती जागा. आणि, ती भाड्याची पान टपरी सुद्धा काही कायमस्वरूपी नव्हती. म्हणून, मी तो मोह आवरता घेतला.

परंतु, अजून सुद्धा माझ्या मनात आहे बरं का...

जमल्यास.. भविष्यात मी एखादं फाईव्ह स्टार पानपट्टीचं दुकान टाकणार आहे. 

त्या.. नफेखोर चिल्लर करता नाही... 

तर... पान खाल्ल्यावर,

सगळ्या स्त्री पुरुषांच्या 'चोची' लाल झालेल्या पाहाताना मला खूप छान वाटतं.