साधारण तीसेक वर्षांपूर्वी,
आमच्या घराच्या समोर, एका नवीन इमारतीचं बांधकाम सुरु होतं. त्या कामावर, वॉचमन म्हणून कर्नाटक भागातील, तुकाराम नावाचा एक व्यक्ती कामाला होता. साधारण पन्नाशीच्या वयात असणारा तुकाराम तिथे रखवालदार आणि सोबतच बिल्डींगच्या बांधकामाला पाणी मारायचं जादा काम करायचा. तो कन्नड लेहेजात विशिष्ट प्रकारची मराठी भाषा बोलायचा. रोजच्याला त्याची भाषा ऐकून, आणि त्याच्या संगतीत राहून. त्याच्या तोंडून बाहेर पडणारे काही ठेवणीतले शब्द मी सुद्धा नकळत बोलायला लागलो होतो.

तुकारामचं सगळं बिऱ्हाड कर्नाटकात राहायला होतं. तो इथे एकटाच, पोटापाण्यासाठी राहायला आला होता. त्यावेळी, मी नेमका.. दहावी नापास झालो होतो. अभ्यास सोडला तर, दिवसभर मलाही दुसरं काही काम नसायचं. मग मी त्याच्याशी गप्पा मारत बसायचो. कधी-कधी त्याच्या झोपड्यात जाऊन, त्याने हाताने बनवलेलं जेवण सुद्धा मी खाऊन यायचो. बिचारा तसा फार प्रेमळ होता. आणि, माझी संगत सुद्धा त्याला खूप आवडायची.

त्यावेळी.. पहाटे पाच वाजता नळाला पाणी यायचं. असेच हिवाळ्याचे दिवस होते. एकदा सकाळच्या पारी, इमारतीला पाणी मारून झाल्यावर. थोडी उब मिळावी म्हणून तुकाराम उन्हाला उभा राहिला होता. त्याला पाहून, लागलीच मी सुद्धा त्याच्या शेजारी जाऊन उभा राहिलो. थोड्या इकडच्या तिकडच्या गप्पा झाल्या.
आणि तितक्यात.. एक बाई रस्त्याने रडत रडत जाताना आम्हाला दिसली.
तुकाराम तसा फार हळवा आणि दयाळू होता. त्याला त्या बाईचं दुखः पाहवलं नाही. तिच्यासोबत नेमकं काय घडलं असेल..? हे जाणून घेण्यासाठी तो फारच उतावीळ झाला होता,
आणि तो त्या बाईला म्हणाला..

" ए बाई हिकडं ये गं..!
रडत रडत ती बाई आमच्यापाशी आली. ती अजूनही हुंदके देतच होती.
तुकाराम म्हणाला... का मून रडायली गं..?
तर म्हणाली.. नवऱ्यासोबत भांडणं झाली. खूप मारलं आहे त्याने मला.

आता.. नवरा बायकोची भांडणं झाली आहेत. त्याला आम्ही तरी काय करणार. म्हणून, तिला शांत करत तुकारामने एक ग्लासभर पाणी तिला आणून दिलं. त्या बाईने ते पाणी पिलं, थोडी शांत झाली. आणि, डोळे पुसत ती तेथून निघून गेली.

त्यावेळी.. घरोघरी शौचालयं नव्हती. त्यामुळे बरेचसे लोक सरकारी शौचालयाचा वापर करत असत. आणि.. आमच्या घराला लागून असणारा रस्ता, नेमका शौचालयाकडे जात होता. त्यामुळे, परसाकडे जाणाऱ्या सगळ्या लोकांची वर्दळ याच रोडने असायची.
नेहेमीप्रमाणे.. आज सुद्धा तुकाराम उन्हाला उभा राहिला होता. आणि मी सुद्धा टाइमपास करत तिथेच उभा होतो. तितक्यात काल रडत रडत गेलेली ती बाई. आमच्या समोरून निघून गेली.
तिच्या हातामध्ये, पाण्याची बादली होती. बहुतेक ती सुद्धा शौचालयात निघाली असावी.
त्यादिवशी काय गणित घडलं समजत नाही, पण ती बाई दिवसभरात किमान तासाभराच्या अंतराने आम्हाला शौचाला जाताना दिसली होती. आता तिला पोटाचा त्रास झाला होता, कि आणखीन काय झालं होतं. ते, ती आणि तो परमेश्वरच जाणो.
पण दिवसातून पाच सहावेळा त्या बाईला शौचाला जाताना पाहून. तुकाराम अचानक भडकला. आणि.. मागचा पुढचा कोणताच विचार न करता, रागारागात त्या बाईला म्हणाला..

नुसतं खातीस आणि हागायला जातीस, मग त्यानी मारल नायतर काय करल..?

तिकडे काहीही असो, पण तुकारामच्या तोंडचं हे वाक्य ऐकून, मला मात्र खूप हसायला आलं.
तुकारामच्या तोंडून आलेलं हे वाक्य ऐकताच, त्या बाईने सुद्धा तिथून ताबडतोब पोबारा केला.
त्या दिवसापासून, ती बाई आमच्या येथील रस्त्याने शौचाला जाताना मला कधीच दिसली नाही. बहुतेक, तुकारामचा धसका घेऊन..

त्या बाईने, शौचाला जाण्याचा रस्ता किंवा शौचालय तरी बदललं असावं...!