घोडा आणि गाढव..!

या दोन्ही प्राण्यांना.. विनाकारण, आपण शिविच्या हिशोबाने वापरत असतो.
अमुक तमुकला घोडा लावला, अमुक तमुकला गाढव लावला. पण, हे फक्त आपल्या बोली भाषेत बोलण्या पुरतं झालं. नाहीतर, प्रत्यक्षरित्या त्यांना, तो आनंद उपभोगण्याचा मान विदेशातील " निळ्या " चित्रफिती शिवाय कुठे मिळणार. त्यांचं, एवढं मोठं भाग्य तरी कुठं आहे..!

तसं पाहायला गेलं तर, हे दोन्हीही एकाच जातकुळीतले प्राणी आहेत.
पण आजवर, गाढवाचं फार मोठं नाव लौकिक मला ऐकायला किंवा पाहायला मिळालं नव्हतं.
एकमेव अपवाद.. दादू इंदुरीकर यांचं गाढवाचं लग्न, हे वगनाट्य वगळता.
गाढवाला आजवर हवा तेवढा मान सन्मान मिळालाच नाही. नाही म्हणता, मढी येथील गाढव बाजारात, देशभरातून आलेल्या गाढवांना भल्या मोठ्या किमतीत खरेदी विक्री केलं जातं. परंतु, त्याच्या नशिबी असणारी " गधा मेहेनत " काही केल्या कमी होत नाही. अजूनही, ते राब राब राबतातच. हि अगदी सत्य परिस्थिती आहे..!

धरतीवरील सर्व प्राण्यात.. लहानपणी, सुंदर दिसणारा कोणता प्राणी असेल. तर, तो म्हणजे गाढव. गाढवाच्या लहान पिल्लाला शिंगरू म्हणतात. हे शिंगरू लहानपणी दिसायला इतकं सुंदर असतं. कि कोणालाही ते पटकन आवडावं, आणि त्याला आपल्या कवेत घ्यावसं वाटतं. पण त्याच लहान शिंगराचं मोठ्या गाढवात रुपांतर झाल्यावर. ते आपल्याला लाता सुद्धा मारू लागतं. आणि म्हणावं इतकं सुंदर सुद्धा दिसत नाही.

पण घोड्याचं बाकी तसं नाहीये.. घोडा हा अगदी राजेशाही थाटात वावरणारा प्राणी आहे. सुरवातीच्या काळात.. घोड्याशिवाय, राजा महाराजा लोकांचं पान सुद्धा हलत नव्हतं. खुद्द छत्रपती शिवाजी महाराज सुद्धा घोड्यावर स्वार होऊन, अटक ते स्वराज्य असा प्रवास करत आले आहेत. हा इतिहास सुद्धा सर्वांना ठाऊक असावा. महाराणा प्रताप यांच्या चेतक नावाच्या घोड्याची समाधी सुद्धा तुम्हा आम्हाला इतिहासाची एक वेगळीच चुणूक दाखवून जाते.

पण आजच्या घडीला.. त्या राजेशाही घोड्याला फार मोठी अवकळा आली आहे..!

लग्न कार्यात.. घोड्यावर बसून नवरदेवाला श्रीवंदन आणि मंडपात नेलं जात असतं. इतपर्यंत ठीक आहे हो. पण त्याच घोड्याला चाबकाचे फटके मारत. त्या नवरदेवाला उरावर घेऊन त्याच्या मालका मार्फत बँड च्या तालावर विनाकारण नाचवलं जातं. खरं सांगा मित्रांनो, हे योग्य आहे का..? शेवटी वैतागून तो घोडा चिडल्यावर कितीतरी नवरदेवांना त्याने भुईसपाट केलं आहे. हे तुमच्या वाचण्यात किंवा पाहण्यात सुद्धा असेल. अशावेळी, त्याला मार मार मारलं जातं. त्यात त्याची काय चूक आहे हो..?
तुम्ही त्याच्यापुढे बेंडबाजा वाजवणार, फटाके फोडणार.. मग, ते घोडं बिथरून जाणार नाही का..?

घोड्याच्या रेसमध्ये सुद्धा, या घोड्यांना अमाप मेहेनत करून पळवलं जात असतं. आणि, चुकून रेसमध्ये ते जिंकले नाही तर. त्यांना मारलं तरी जातं. किंवा त्यांची विक्री तरी केली जाते.
परंतु..याच नाबाद घोड्याच्या रक्तापासून, कुत्रा चावल्यावर विशिष्ट प्रकारची रेबीजची लस सुद्धा बनवली जाते. त्यामुळे, घोडा या प्राण्याबद्धल मला मनापासून तळतळ वाटत आली आहे.

आपल्या उभ्या हयातीत.. कधीही जमिनीवर न बसणाऱ्या. किंवा, आयुष्यभर उभ्या उभ्याच झोप घेणाऱ्या घोड्याच्या वाट्याला हि दुर्दशा का यावी..?

" तो, मरेल तेंव्हाच खाली पडेल..! "

अर्जुना नंतर, छातीवर स्तन नसणारा खरा मर्द प्राणी कोण असेल. तर हा अश्व आहे. हे आपण काधीही विसरता कामा नये. बैलांना त्रास होतोय, म्हणून बैल गाड्यांच्या शर्यतीवर बंधनं घातली जात आहेत. तर मग, घोड्याच्या बाबतीत हा दुजाभाव का असावा..?

राजेशाही थाट आहे त्याचा, विनाकारण गुलाम करू नका त्याला..!
शेवटी.. गाढवात आणि घोड्यात फरक आहे हो.!