आज.. महिलांना पुरुषांच्या बरोबरीने, पन्नास टक्क्यांचं आरक्षण मिळालं आहे.
अर्थात, त्या सुद्धा आता खऱ्या अर्थाने मुख्य प्रवाहात आल्या आहेत. असं म्हंटल तर ती अतिशयोक्ती ठरू नये..
पोलीस खातं, लघु उद्योग, विदेशातील नोकऱ्या, बँकेतील नोकऱ्या..
अशा कित्तेक ठिकाणी, आता बऱ्याच महिला पुरुषांच्या खांद्याला खांदा लाऊन काम करत आहेत. खरं तर, हि फार विशेष आणि अभिनंदनीय गोष्ट आहे. काही महिला तर, या कार्यक्षेत्रात अगदी पुरुषांच्या सुद्धा पुढे निघून गेल्या आहेत.

माझ्या उमेदीच्या काळात,
साधारण पंचवीस वर्षांपूर्वी. मी ज्या ठिकाणी प्रायवेट सेक्टरमध्ये काम करत होतो.
त्याठिकाणी कामाला असणाऱ्या मुली, अगदी बुजऱ्या अशा असायच्या. अगदी शिष्टाचार राखत शिस्तबद्धपणे कामाला येणे. आणि, काम संपल्यावर घरातील कोणीतरी वडील मंडळी त्यांना घरी न्यायला येत असत. त्यांच्यासोबतच गपगुमान त्या घरी निघून जात असत.
तेंव्हा खूप बंधनं होती, आणि त्यावेळी लोकं सुद्धा अगदी धडाची नव्हती. त्यामुळे, सहसा घरातील महिलांना कोणी कामाला पाठवायला धजावत नसत.

तेंव्हा.. मी एका खाजगी कंपनीत सुपरवायझर म्हणून कामाला होतो.
तिथे.. साधारण, तीसेक एक लोकं कामाला होती. आणि विशेष म्हणजे, त्याकाळी त्या कंपनी मधील कोणत्याच व्यक्तीने विमा पोलिसी काढली नव्हती. अगदी मी सुद्धा नाही.
आता.. एवढे कामाला कर्मचारी आहेत म्हंटल्यावर, इथे आपल्याला भरपूर विमा पोलिसी मिळतील. या आशेने, एक महिला विमा एजंट आमच्या कंपनीत आली.
आणि, सुरवातीला नेमकी ती मलाच भेटली.
तिने मला सांगितलं, मी विमा एजंट आहे. तुमच्या कंपनीतून मला काही विमा पोलिसी मिळतील का..? मी त्यांना म्हणालो, तुम्ही एक काम करा. आमच्या मेनेजर साहेबांना भेटा, त्यांच्या मर्जीशिवाय इथे कोणतच पान हालत नाही.
आणि त्या महिलेला मी आमच्या मेनेजरची केबिन दाखवली.
बाई दिसायला अगदी खास असल्याने, मेनेजरने.. सुरवातीला त्या बाईंना कंपनी मधील कामगारांच्या एकदम पाच विमा पोलिसी मिळवून दिल्या. त्यामुळे ती बाई भलतीच खुश झाली.

आणि, त्यानंतर दर महिन्याला आमच्या कंपनीत तिची हमखास चक्कर होऊ लागली.
दोन पाच महिन्यांनी.. आमच्या मेनेजरने तिला अचानक पोलिसी देण्याचं बंद केलं. तिला बिचारीला काही समजेना. नेमकं काय झालय..?
एके दिवशी ती महिला कंपनी मध्ये आली. आणि, मला म्हणाली.. मेनेजर साहेब आहेत का..?
मी म्हणालो.. आहेत ना, त्यांच्या केबिनमध्ये बसले आहेत.
ती महिला, त्यांच्या केबिनमध्ये गेली. आणि त्यानंतर त्या मेनेजरने फोन करून मला सुद्धा केबिनमध्ये बोलावून घेतलं. मला म्हणाले, बस रे तू इथे..!
ती महिला त्यांना म्हणाली.. साहेब माझी काही चूक झाली आहे का..? मला आता तुम्ही विमा पोलिसी देत नाहीयेत. माझं काही चुकलं असेल तर सांगा..!
त्यावर आमचा मेनेजर त्या बाईंना म्हणाला..

बाई.. तुम्ही " सर्विस " नीट देत नाही हो..!
अशी, आमच्या कामगारांची तक्रार आहे बरं का. माझं काहीच म्हणनं नाहीये.

ती.. सर्व्हिस नीट देत नाहीये, म्हणजे मी नेमकं काय करू ते मला समजलं नाही..!
तो.. काय आहे माहिती का, सर्व्हिस अशी द्यायची ना, कि कस्टमर फेल झालच नाही पाहिजे.
ती.. म्हणजे मी नेमकं काय करू.?
तो.. तुम्ही फक्त सर्व्हिस नीट द्या हो, मी तुम्हाला भरपूर कस्टमर देईल.
ती.. अहो पण नेमकं काय करू ते तरी मला सांगा ना, मला काहीच समजत नाहीये.

ती बाई सुद्धा खूप भोळी होती. हा नालायक माणूस काय म्हणत आहे. ते तिला समजतच नव्हतं.
" सर्व्हिस " या शब्दाचा तिला अर्थच समजत नव्हता. शेवटी, सहन न झाल्याने वैतागून मी त्या ठिकाणाहून माझ्या केबिनमध्ये निघून गेलो.
त्यानंतर, काही वेळाने ती बाई सुद्धा केबिनच्या बाहेर आली. माझ्या केबिनमध्ये येऊन मला भेटली. आणि म्हणाली..

ते साहेब काय म्हणत आहेत, ते बिलकुल समजत नाहीये हो मला..!

मी त्या बाईंना म्हणालो..
मेडम, तुम्ही इतक्या भोळ्या कशा काय..? तुम्हाला माणसं ओळखता येत नाहीत का..? आणि नसतील येत, तर तुम्ही या क्षेत्रात काम तरी कशाला करताय..?
ती म्हणाली.. मला काहीच समजत नाहीये हो.
मी म्हणालो.. तुम्ही एक काम करा, घरी गेल्यावर तुमच्या मिस्टरांना वरील घटना सांगा. ते काय म्हणतायेत ते पाहा. आणि मला तसा फोन करा. हे ऐकून मान डोलवत ती बिचारी, मला हो म्हणून निघून गेली.

चार पाच दिवसांनी.. मला तिचा फोन आला,
म्हणाली.. मी माझ्या मिस्टरांना वरील प्रकार सांगितला. तर त्यांनी, रागारागात माझ्या मुस्कटात एक झापड लगावली. त्यामुळे, मी तीनचार दिवस आजारीच होते. आज थोडं बरं वाटतंय, म्हणून तुम्हाला फोन केला.
मी म्हणालो, मग.. तुम्हाला काही उलघडा झाला कि नाही..?
ती म्हणाली, नाही हो..!
शेवटी मीच त्या बाईला म्हणालो..

अहो..तुम्ही, ज्याला व्यवसाय म्हणताय ना. त्याला काही लोकं धंदा सुद्धा म्हणतात.
आणि, व्यवसायवाली बाई असं कोणी म्हणत नाही. डायरेक्ट, धंदेवाईक बाई असं लोकं म्हणून जातात. " धंदेवाली " या शब्दाचा अर्थ तुम्हाला माहिती आहे कि नाही..?
वासनांध व्यक्तींना, फक्त बाई हवी असते. मग ती कोणत्याही क्षेत्रात काम करत असो. फक्त एक भोगविलासी वस्तू म्हणून ते तिच्याकडे पाहत असतात. बाकी, व्यवसाय वगैरे त्यांना काही समजत नसतो. आमचा मेनेजर तुम्हाला उगाचच विमा पोलिसी देत होता का. त्यापाठीमागे त्याचा सुद्धा काही स्वार्थ असेल कि नाही..?

माझं बोलणं संपल्यावर, त्या महिलेने पुढे एकही शब्द न बोलता फोन ठेऊन दिला. आणि, त्यानंतर पुन्हा कधीही ती आमच्या कंपनीत विमा पोलिसी काढण्यासाठी आली नाही. आणि, कालांतराने मी सुद्धा ते काम सोडून दिलं.
आत्ताच पाचेक वर्षापूर्वी, आमचा तो मेनेजर, अगदी हालहाल होऊन मेला. त्याच्या दोन्ही मुली पळून गेल्या. बायकोने सुद्धा त्याला सोडून दिला होता. एकटाच मेला, शेवटी काय आहे.

" कर्म तशी फळं. "